انتقال آب از دریای عمان به‌صرفه نیست | باید اصلاح الگوی کشت صورت بگیرد

طرح انتقال آب از دریای عمان به فلات مرکزی از جمله استان‌های یزد و اصفهان با سر و صدای بسیاری همراه بوده است اما به واقع این آب قرار است در کجا مصرف شود؟ آیا صنعت قرار است تمامی این آب را هزینه کند و دوباره مسائل محیط زیستی به فراموشی سپرده خواهد شد؟ از سوی دیگر دولت از این وعده برای استان‌های دیگر نیز استفاده کرده و در سفر اخیر رئیسی به شیراز مطرح شد که این استان نیز به دریا متصل خواهد شد.

«مهدی قمیشی»، کارشناس آب، درباره طرح انتقال آب از دریای عمان به یزد و اصفهان به «فراز» گفت: «به طور کلی مشکلات آبی استان اصفهان به گونه‌ای نیست که نیاز به انتقال آب از دریا داشته باشد؛ بنابراین از نظر من انتقال آب برای برطرف کردن کمبود آب اصفهان که الان به منظور شرب مطرح می‌شود، به هیچ وجه مصداق ندارد و قابل اثبات نیست چون این حوزه به اندازه کافی آب برای بهداشت و شرب دارد؛ اگر محدودیتی در این حوزه هست برای بخش کشاورزی است. با این قیمت‌ها و همینطور خط انتقالی که برای این کار در نظر گرفته شده، به هیچ وجه از نظر اقتصادی هم طرح به صرفه‌ای نیست. حتی به منظور صنعت و حتی به منظور شرب و بهداشت هم به صرفه نیست. از نظر علمی هم این حوزه نیاز به آب برای این منظور ندارد».

وی در ادامه در رابطه با به صرفه نبودن انتقال آب از دریای عمان اشاره کرد: «این توجیه که برای تامین کمبود آب کشور از دریای عمان باید آب تامین شود انتخاب نادرستی نیست؛ یعنی اگر زمانی کشور مجبور شود آب دریا را شیرین‌سازی کند، منطقی‌ترین نقطه دریای عمان است اما به شرطی که از نظر صرفه اقتصادی قابل توجیه باشد. با این ارقامی که امروز وجود دارد به هیچ وجه به‌صرفه نیست. هر لیتر آب باید حداقل ۶۰۰  تومان تمام می‌شود که به کارگیری آن در هیچ بخشی منطقی نیست. نه تنها اصفهان بلکه هیچ استانی از کشور فعلا برای تامین نیازهای اولیه به آب دریا نیاز ندارد».

وی درباره تاثیر آب دریای عمان بر تالاب‌ها گفت: «ما در تمام حوزه‌ها آمار و ارقام داریم؛ اولیت‌های ما باید درست شود. تاکنون اولویت‌ها در آب هر حوزه اینگونه بوده که آب شرب و سپس صنعتی و در آخر محیط‌زیست دسته بندی شده‌اند. فرض کنید یک حوزه پر‌آب مثل استان خوزستان هم در تامین حق آبه تالاب‌ها مشکل دارد. تالاب شادگان با بحران شوری مواجه است و دیگر تالاب‌ها نیز خشک‌اند. به نظر من اولویت‌بندی‌ها باید اول درست شود. بعد از تامین شرب باید سراغ تامین حق آبه زیست محیطی و سپس صنعت و در آخر به سراغ کشاورزی برویم. محدودیت کار کشاورزی در تمام حوزه‌ها باقی خواهد ماند. در خوزستان ۳ میلیون هکتار زمین آبی وجود دارد اما ۱ میلیون هکتار زمین زیر کشت داریم و بیشتر هم نمی‌توانیم کشت کنیم چون آبی وجود ندارد. بنابراین استان اصفهان می‌تواند از سطح زیر کشت کم کند یا بهره‌وری آب را بالا ببرد و یا از کاشت برنج صرف نظر کند و مشکلات آبی خود را در بخش صنعت و شرب و بهداشت به راحتی برطرف کند».

قمیشی درباره لزوم تغییر کشت برای صرفه‌جویی آب گفت: «آنطور که گزارش کرده‌اند این آب برای مسائل زیست محیطی و صنعت است اما به هیچ وجه به صرفه نیست. این آب قرار است چقدر به فروش برسد؟ ما نباید خودمان را گول بزنیم، اگر این آب اسما هم به نام شرب باشد، در واقع به دل کشاورزی می‌رود. وقتی آب به اندازه کافی در حوزه داریم و می‌توانیم با تغییر الگو کشت، کمبود آب را برطرف کنیم چرا این کار را انجام ندهیم و با هزینه سنگین و در فاصله بسیار زیاد آب دریا عمان را منتقل کنیم؟ اصلا این پروژه منطقی نیست. در هر صورت انتقال آب دریا در برنامه ریزی‌ها منتفی نیست اما زمانی باید این کار را بکنیم که از نظر اقتصادی به صرفه باشد. مثلا باید طلا کشت کنیم تا این آب به صرفه باشد! تا زمانیکه محصول ما گندم و ذرت است و به اندازه هر مترمکعب یک کیلو گندم تولید می‌کند و به دولت هزار و چهارصد تومان بفروشیم، حدود ۵۰۰  هزار تومان هزینه آب بکنیم».